İçeriğe geç

Kasım 2026

Tek isim. Tek dünya. Her bakış açısı.

Sinema

Set gününde kim ne yapar?

Yönetmen yardımcısından netlik asistanına, ses şefinden senaryo sekreterine: bir film setinde görevlerin dağılımı.

WyvOne Editör ·

Set gününde kim ne yapar?

Bir çekimin başlamasından önce sette belli bir sıra işler. Birinci yönetmen yardımcısı sessizlik ister, ses ve kamera bölümlerine kayda başlamalarını söyler, ardından “aksiyon” denir. Çekim bitince yönetmen genellikle “kes” der. Ardından kameradaki görüntüde bir sorun olup olmadığı kontrol edilir ve çekim ya yinelenir ya da bir sonraki plana geçilir.

Bu birkaç saniyelik düzenin arkasında yirmi, bazen yüz kişilik bir ekip var. Aşağıda büyük bir kurmaca setindeki başlıca görevleri anlatıyorum. Küçük yapımlarda bir kişi birkaç işi üstlenebilir, görev adları ülkeden ülkeye de değişebilir. Görev adlarının Türkçe karşılıkları setten sete değişebiliyor.

Temsilî görsel.

Seti yöneten ve ritmi tutan bölüm

Yönetmen filmin yaratıcı kararlarını verir. Seti günlük akışta yöneten kişi ise birinci yönetmen yardımcısıdır. Yönetmene bağlıdır, çekim takvimini hazırlamaya katılır, sahnelerin ne kadar süreceğini tahmin eder, ekiple iletişimi ve set güvenliğini yürütür. Setin zaman çizelgesinden birinci derecede o sorumludur. Takvim ve bütçeden çok geride kalındığında değiştirilen ilk kişilerden biri olabileceği de söylenir.

İkinci yönetmen yardımcısı üretim planından günlük çağrı listesini çıkarır: kim hangi saatte nerede olacak. Oyuncuların makyaj ve kostüm bölümlerine geçişini ve dinlenme alanıyla set arasındaki gidiş gelişini de o düzenler. Figüranlar ve yardımcı ekipler de onun sorumluluğundadır. Üçüncü yönetmen yardımcısı sette birinciye yardım eder, kalabalık sahneleri düzenler. Büyük yapımlarda ikinci yönetmen yardımcısının işi ikiye bölünüp bir “ikinci ikinci” yardımcıya da verilebilir. Yönetmen yardımcılarının altında ise set asistanları çalışır; onlar, yardımcıların verdiği işleri yapar.

Sette bir de senaryo sekreteri bulunur. Çekilen her planın yönünü, oyuncuların elini kolunu nerede tuttuğunu, kullanılan merceği not eder. Senaryonun üzerine her kamera düzeni için bir çizgi çeker. Kurguda hangi plan hangi diyalogu kapsıyor diye bakan kurgucuya bu notlar rehberlik eder. Çekim ve ara sürelerini de kaydeder.

Görüntüyü kuran bölüm

Görüntü yönetmeni kamera ve ışık ekibinin başıdır. Kamerayı, merceği ve filtreyi seçer, ışık anlayışını kurar. Bu, yönetmenin vizyonunu görüntüye çevirme işidir; ikisi çoğu zaman beraber karar verir. Görüntü yönetmeninin altında kamera operatörü çalışır. Kadrajı kuran ve kaydı başlatan odur. Bazı görüntü yönetmenleri kamerayı kendileri de kullanır ama çoğu bunu bir operatöre bırakır.

Birinci kamera asistanı, yani İngilizcedeki adıyla focus puller, netlik ayarını yapar. Oyuncu kameraya yaklaşırken ya da uzaklaşırken merceğin netliğini ona göre kaydırır; mesafeleri ölçer ve işaretlerini merceğe not eder. Netlik bozuk çıkan görüntü sonradan düzeltilemez, iyi bir oyuncu çekimi de kolay tekrarlanmaz. Görüntü yönetmeni Oliver Stapleton bu işi setin en zor işlerinden biri olarak tanımlıyor. İkinci kamera asistanı kamera ekipmanına bakar, klaketi çalar ve her plana ilişkin teknik kayıtları tutar.

Dijital çekimlerde ekibe bir de dijital görüntü teknisyeni (DIT) katılabilir. Kamera ayarlarını ve görüntünün bilgisayara aktarılma düzenini o düzenler.

Işık ve elektrik işini ışık şefi (gaffer) yürütür. Görüntü yönetmeni ışık planını belirler; ışık şefi onu hayata geçirir, bazen tasarımına da katılır. Kamera hareketini, yani ray, vinç ve dolly gibi desteklenen düzenekleri kuran ise grip ekibinin şefidir (key grip).

Sesi ve mekânı hazırlayan bölüm

Set sesçisi (production sound mixer) setteki bütün sesi kaydeder. Mikrofonları seçer ve yerleştirir, kayıt cihazını yönetir, seslerin dengesini gerçek zamanlı ayarlar. Çekim yapılacak mekânı önceden gezerek ses sorunlarını kestirir. Mikrofonu bir sırığın ucunda tutan kişi, yani boom operatörü, sesçinin ekibindendir ve sesçi tarafından işe alınır. Mikrofonun kadraja girmemesi onun işidir.

Sanat bölümünün başında yapım tasarımcısı vardır. Filmin görsel kavramını belirler, dekorun tasarımını yönetir, çoğu zaman mekân keşfine de katılır. Sanat yönetmeni dekorun yapımını ve döşenmesini yönetir; küçük yapımlarda iki rol birleşebilir. Kostüm tasarımcısı karakterleri giydirir, makyaj sanatçısı da oyuncunun yüzünün farklı günlerde çekilen planlar arasında tutarlı kalmasını sağlar.

Yapımcı ise sette görünmeyebilir ama filmin parasını ve ekibini toplayan kişidir. Yapım yöneticisi bütçenin takibini yapar ve bütçeyle çekim ekibi arasındaki köprüyü kurar.

Kaynaklar

Okumaya devam et

Tümü